مکیدن انگشت یا استفاده طولانیمدت از پستانک در سالهای اول زندگی، رفتارهای آرامشبخشی هستند که بسیاری از کودکان آن را تجربه میکنند. اما میدانید تاثیر انگشت مکیدن بر دندان کودک میتواند فراتر از یک عادت ساده باشد؟ تغییر در قوس فکی و چیدمان دندانها از شایعترین نگرانیهای والدینی است که با این چالش روبرو هستند. در این مقاله به عنوان متخصص دندانپزشکی کودکان، به بررسی علمی این موضوع میپردازیم.
چرا مکیدن انگشت و پستانک میتواند فرم دندانها را تغییر دهد؟
دندانهای شیری در حالی که در حال رشد هستند، بسیار انعطافپذیرند. فشار مداوم انگشت یا پستانک روی سقف دهان (کام) و دندانهای قدامی، باعث میشود استخوان فک به آرامی تغییر شکل دهد. این فشار باعث جلو آمدن دندانهای فک بالا و عقب ماندن دندانهای فک پایین میشود.
علائم هشداردهنده در دهان کودک (اپنبایت چیست؟)
یکی از جدیترین عوارض پستانک برای دندان، ایجاد “اپنبایت” (Open Bite) است؛ حالتی که در آن هنگام بستن دهان، دندانهای جلو روی هم قرار نمیگیرند و فضای خالی بین آنها باقی میماند. این وضعیت نه تنها در زیبایی لبخند تاثیر دارد، بلکه میتواند باعث مشکلات تکلم و جویدن شود.
تفاوت تاثیر پستانک و انگشت بر دندانهای شیری
پستانکها معمولا طراحی ارگونومیکتری دارند. اگر از نوع ارتودنسی استفاده شود، فشار کمتری به فک وارد میشود. اما کج شدن دندان بر اثر مکیدن انگشت معمولا شدیدتر است، چون انگشت نیروی بیشتری به کام وارد میکند و ترک کردن آن برای کودک بسیار دشوارتر از پستانک است.
چه زمانی باید نگران عادت مکیدن انکشت یا پستانک کودک شد؟ (زمان طلایی برای ترک عادت)
تا سن ۲ تا ۳ سالگی، اکثر کودکان این عادت را خودبهخود ترک میکنند. اما اگر مکیدن انگشت تا سن ۴ یا ۵ سالگی (همزمان با رویش دندانهای دائمی) ادامه یابد، خطر آسیب دائمی به فک وجود دارد. در این سن، مراجعه به یک دندانپزشک متخصص کودکان در تهران/کرج برای دریافت راهکارهای رفتاری الزامی است.
دندانهای کودکتان نیاز به معاینه دارند؟
اگر نگرانیای در مورد سلامت دهان، پوسیدگی یا تکنیک مسواک زدن فرزندتان دارید یا از آخرین ویزیت دندانهای کودک عزیزتان بیش از ۶ ماه میگذرد، همین حالا از مطب دکتر علیرضا حیدری متخصص دندانپزشکی کودکان در تهران و کرج وقت ویزیت بگیرید.
راهکارهای عملی برای ترک عادت مکیدن انگشت
-
تشویق مثبت: به جای تنبیه، موفقیتهای کودک در عدم مکیدن را تشویق کنید.
-
شناسایی محرکها: اگر کودک در زمان استرس یا خستگی انگشت میمکد، از جایگزینهایی مثل عروسک استفاده کنید، وارد دنیای او شوید و با کودک صحبت کنید. تا علت استرسش را از بین ببرید و آرامش کنید.
-
یادآوری ملایم: شبها از دستکشهای نخی برای یادآوری استفاده کنید.
نقش دندانپزشک متخصص در ارتودنسی پیشگیری
گاهی عادتهای دهانی باعث تغییرات ساختاری در فک میشوند که با ترک عادت برطرف نمیشود. در این موارد، متخصص از ابزارهای خاصی به نام “فضانگهدار” یا “وسایل ارتودنسی متحرک” برای اصلاح فرم فک استفاده میکند. در صورتی که فرزندتان به مکیدن انگشت یا پستانک عادت دارد، به دندانپزشک متخصص برای ارتودنسی پیشگیری کودکان مراجعه کنید.
چطور از دندانهای کودکم از سن کم به درستی مراقبت کنم؟
پیشنهاد میکنیم مقاله “روتین طلایی مراقبت از دندان کودک” را مطالعه کنید.
سوالات متداول شما درباره پستانک و مکیدن انگشت
۱. آیا پستانک باعث خرابی دندان میشود؟ اگر پستانک به مواد شیرین آغشته نشود، به خودی خود باعث پوسیدگی نمیشود، اما استفاده طولانیمدت آن به احتمال بالا فرم فک را تغییر میدهد.
۲. کدام یک آسیب کمتری دارد؟ پستانکهای ارتودنسی استاندارد به مراتب آسیب کمتری نسبت به انگشت مکیدن دارند، زیرا کنترل آنها توسط والدین سادهتر است.
دکتر علیرضا حیدری، متخصص دندانپزشکی کودکان و نوجوانان، با سالها تجربه و دانش تخصصی، با استفاده از جدیدترین تکنیکها و تجهیزات، به تشخیص و درمان مشکلات دندانی کودکان و نوجوانان میپردازند و به والدین نیز آموزشهای لازم در خصوص بهداشت دهان و دندان فرزندانشان را ارائه میدهند.
