فیشور سیلانت چیست و چرا برای دندانهای کودکان ضروری است؟
فیشور سیلانت (Fissure Sealant) که در زبان فارسی به آن شیارپوش دندان نیز گفته میشود، یک روش ساده، سریع و انقلابی در دندانپزشکی پیشگیری کودکان است.
بسیاری از افراد فکر میکنند که با رعایت بهداشت دندان و استفاده مرتب از مسواک دندانهای آنها برای همیشه سالم میماند، اما همین به تنهایی سلامت دندانها را تضمین نمیکند زیرا مسواک در برخی موارد به قسمتهای مختلف دندان مانند شیارهای کوچک موجود روی دندانهای آسیاب دسترسی ندارد.
معمولا دندانهای آسیاب دارای شیارهای کوچک و بسیار باریک هستند. دسترسی به این شیارها حتی با استفاده از مسواک هم بسیار سخت است. آلودگیها، میکروب ها غذاها و به طور کلی عوامل پوسیدگی دندان در این شیارها میمانند؛ بعد از مدتی کودک دچار دندان درد شده و اطرافیان تازه متوجه پوسیدگی دندانهای کودک میشوند. یکی از مهمترین روشها برای پیشگیری از این نوع پوسیدگی انجام فیشور سیلانت کودکان است.
در فیشور سیلانت دندان کودکان، با ایجاد یک لایه روی دندان، مانع از ورود غذا و باکتری میان شیارهای کوچک دندان میشویم؛ عدم گیر کردن غذا و باکتری در شیارها باعث کاهش احتمال پوسیدگی شده و سلامت دندان را افزایش میدهد.
فیشور سیلانت دندان کودکان اگر توسط دندانپزشک متخصص و در سن مناسب انجام شود تا حد زیادی از پوسیدگی دندان در بزرگسالی جلوگیری میکند. فیشور سیلانت کاملا بدون درد انجام شده و نیاز به هیچ گونه تزریقی ندارد. همچنین مدت زمان انجام فیشور سیلانت کودکان بسیار کوتاه است و سریع انجام میشود.
سیلانت در واقع لایهای نازک و محافظتی از جنس رزین همرنگ دندان یا سیمان گلاس آینومر (GIS) است که روی شیارها و فرو رفتگیهای عمیق سطح دندانهای جونده یا عقبی قرار میگیرد و از دندانها در برابر پوسیدگی محافظت میکند.
فیشور سیلانت دندان کودک در تهران و کرج
یکی از خدمات مطب دکتر علیرضا حیدری متخصص دندانپزشکی کودکان در تهران و کرج، فیشور سیلانت دندان کودکان است. دکتر علیرضا حیدری با استفاده از بهترین متریال و با تخصص کامل فیشور سیلنت کودکان را انجام میدهند، برای تعیین وقت ویزیت لطفا با شماره های زیر تماس بگیرید:
اهمیت شیارپوش یا فیشور سیلانت دندان کودک در پیشگیری از پوسیدگی
دندانهای عقبی (آسیاب) کودکان، بهویژه دندانهای تازه رویش یافته، دارای شیارهای بسیار باریک و عمیقی هستند که حتی بهترین مسواکها هم نمیتوانند موهای خود را به عمق آنها برسانند. این شیارها به محلی ایدهآل برای تجمع مواد غذایی، پلاک و باکتریها تبدیل میشوند و پوسیدگی در این نواحی آغاز میگردد.
شیارپوش دندان کودکان دقیقاً این مشکل را حل میکند:
- ایجاد یک سد فیزیکی: سیلانت با پر کردن این شیارها، یک سطح صاف و صیقلی ایجاد میکند که اجازه نمیدهد باکتریها و اسیدهای تولیدی آنها به سطح دندان نفوذ کنند.
- تسهیل تمیزکاری: سطح صاف سیلانت، مسواک زدن را برای کودک آسانتر میکند و احتمال پوسیدگی در این دندانهای حساس را تا حدود ۸۰ درصد کاهش میدهد.
پیشگیری از پوسیدگی دندانها، اولین و مهمترین اقدام در حفظ سلامت دندان است. پیشنهاد میکنیم مقاله “روشهای پیشگیری از پوسیدگی دندان” را مطالعه کنید.
تفاوت فیشورسیلانت و فلورایدتراپی چیست؟
والدین اغلب این دو روش پیشگیری را اشتباه میگیرند، در حالی که هر دو نقش حیاتی و مکملی دارند، اما تفاوتهای اساسی میان این دو روش وجود دارد:
| ویژگی | فیشور سیلانت (شیارپوش) | فلورایدتراپی (Fluoride Therapy) |
|---|---|---|
| هدف اصلی | ایجاد سد فیزیکی برای پوشاندن شیارهای عمیق دندان. | تقویت شیمیایی مینای دندان و مقاومسازی آن در برابر اسید. |
| محل اثر | فقط بر روی سطح جونده دندانهای آسیاب و گاهی پیشآسیاب. | بر روی تمام سطوح دندانها (جونده، کناری، و لبی). |
| نحوه عملکرد | جلوگیری از گیر افتادن ذرات غذا و باکتری در شیارها. | کمک به رمینرالیزاسیون (بازسازی) مینای دندان. |
| نیاز به تکرار | نیاز به معاینه دورهای و ترمیم در صورت لبپر شدن. | توصیه به تکرار در فواصل ۳ تا ۶ ماه. |
فیشور سیلانت یک محافظ فیزیکی است و فلورایدتراپی یک مکمل شیمیایی. برای محافظت کامل از دندانهای کودک، هر دو روش توصیه میشوند.
سن مناسب برای فیشور سیلانت چه زمانی است؟
همان طور که تا اینجا متوجه شدید بهتر است فیشور سیلانت در کودکی انجام شود. هر چند که در برخی آزمایشها و تحقیقات ثابت شده است که فیشور سیلانت برای بزرگسالان هم موثر است، اما بهتر است این روش درمانی در کودکی انجام شود.
در سنین بزرگسالی آلودگیها و مواد غذایی زیادی درون شیارهای دندان جای گرفته است و برای انجام فیشور سیلانت باید دندان تراش بخورد تا به خوبی تمیز گردد. به همین دلیل توصیه میشود که فیشور سیلانت در کودکی و بلافاصله بعد از شکلگیری دندانهای آسیاب انجام شود.
دندانهای آسیاب اولیه در ۶ سالگی و دندانهای آسیاب دوم و سوم در ۱۲ سالگی به وجود میآید. به همین دلیل است که متخصصان معتقد هستند که بهترین سن برای فیشور سیلانت دندانهای آسیاب اولیه بین ۶ تا ۷ سالگی میباشد.
همچنین بهترین سن برای فیشور سیلانت دندانهای آسیاب دوم و سوم ۱۲ تا ۱۳ سالگی میباشد. در این سنین دندانها کاملا سالم بوده و شیارها زیاد در معرض آلودگی و باکتری قرار نگرفتهاند.
بهترین زمان انجام فیشور سیلانت دندان کودکان در سنین مختلف
برای اینکه فیشور سیلانت حداکثر اثربخشی را داشته باشد و از دندانهای تازه رویش یافته قبل از تماس با پلاک محافظت کند، باید در اولین فرصت پس از رویش کامل دندان انجام شود.
فیشورسیلانت دندانهای آسیاب دائمی (سن ۶ و ۱۲ سالگی)
بهترین زمان برای انجام این درمان با رویش دو دسته از دندانهای دائمی اصلی مطابقت دارد:
| دندان مورد نظر | سن تقریبی رویش | بهترین زمان انجام سیلانت |
|---|---|---|
| اولین دندان آسیاب دائمی (دندان ۶) | ۶ تا ۸ سالگی | بلافاصله بعد از رویش کامل (حدود ۶ تا ۷ سالگی) |
| دومین دندان آسیاب دائمی (دندان ۷) | ۱۱ تا ۱۳ سالگی | بلافاصله بعد از رویش کامل (حدود ۱۲ سالگی) |
به تعویق انداختن این درمان حتی برای چند ماه میتواند خطر پوسیدگی را در این دندانهای آسیبپذیر بالا ببرد.
فیشور سیلانت برای چه افرادی مناسب است؟
یکی دیگر از موضوعاتی که ذهن خانوادهها را در گیر کرده است این است که آیا فیشور سیلانت برای کودکانشان مناسب است؟ باید بگوییم که به طور کلی انجام فیشور سیلانت برای همه افراد و کودکان مناسب میباشد. اما برخی کودکان هستند که نیاز بیشتری به انجام این روش درمانی دارند. در ادامه برخی از افرادی که نیاز به انجام فیشور سیلانت دارند را بررسی میکنیم.
- کودکانی که به دلیل رژیم غذایی و با سالم و خوردن شیرینیها و شکلاتهای زیاد در معرض خرابی و پوسیدگی دندان هستند. شکلاتهای بسیار چسبنده بوده و با قرار گیری در شیارهای دندان باعث خرابی دندانها میشوند. فیشور سیلانت با پر کردن این شیارها از پوسیده شدن دندانها جلوگیری میکند.
- کودکانی که دندانهای جونده آنها دچار شیارهای زیاد و عمیق هستند. این کودکان بیشتر در معرض پوسیدگی دندان میباشند و با انجام روش درمانی فیشور سیلانت میتوان از این اتفاق جلوگیری کرد.
- افرادی که شرایط خاص دارند و نمیتوانند به بهداشت دندانهایشان رسیدگی کنند. این افراد برای جلوگیری از پوسیده شدن دندانهای خودشان باید از روش درمانی فیشور سیلانت استفاده کنند.
- دسته بعدی افرادی که به انجام فیشور سیلانت نیاز دارند، افرادی هستند که رژیم غذایی آنها ناسالم است. افرادی که به طور مکرر از غذاهای فرآوری شده، فست فودها، قندهای مصنوعی، آرد تصفیه شده، نوشیدنیهای حاوی قند بالا و… استفاده میکنند بیشتر در معرض پوسیدگی دندان میباشند. این افراد میتوانند با انجام فیشور سیلانت از خرابی و پوسیدگی دندانهایشان جلوگیری کنند.
چرا انتخاب متخصص دندانپزشکی کودکان برای فیشور سیلانت اهمیت دارد؟
فیشور سیلانت دندان کودک در تهران و کرج
مراحل انجام فیشور سیلانت دندان کودکان
مراحل انجام فیشور سیلانت در مطب متخصص دندانپزشکی کودکان انجام میشود. یکی از مزایای بزرگ فیشور سیلانت این است که یک روش کاملا غیرتهاجمی است. مراحل انجام آن سریع، ساده، بدون درد و بدون نیاز به تزریق بیحسی است که آن را برای کودکان به یک تجربه مثبت تبدیل میکند:
- تمیزکاری دقیق: ابتدا دندانپزشک سطح دندان (شیارها) را با استفاده از برس و پمیس (خمیر مخصوص دندانپزشکی) کاملاً تمیز میکند تا هیچ پلاک یا باقیمانده غذایی وجود نداشته باشد.
- اسید شویی (Etching): یک محلول اسیدی ملایم (بافر) روی سطح دندان قرار داده میشود. این مرحله ضروری است، زیرا سطح مینا را کمی متخلخل کرده و باعث میشود مواد سیلانت با استحکام فوقالعادهای به دندان بچسبند. پس از چند ثانیه، سطح شسته و خشک میشود.
- اعمال سیلانت: دندانپزشک ماده رزینی مایع سیلانت را بهدقت و تنها در داخل شیارها قرار میدهد.
- نوردهی (Curing): در نهایت، از یک نور آبی با شدت بالا برای سخت شدن فوری و کامل ماده سیلانت استفاده میشود. این فرآیند کمتر از یک دقیقه طول میکشد و ماده بهطور کامل سفت میشود.
- تنظیم بایت (Bite Check): دندانپزشک با استفاده از کاغذ مخصوص، مطمئن میشود که سیلانت روی دندانهای مقابل هنگام بستن دهان تداخلی ایجاد نمیکند.
فیشور سیلانت برای دندان شیری هم انجام میشود؟
بله، در شرایط خاص فیشور سیلانت دندان شیری نیز توصیه میشود.
اگرچه این روش اغلب برای دندانهای دائمی استفاده میشود، اما در دندانهای شیری عقبی که دارای شیارهای عمیق بوده و ریسک پوسیدگی در کودک بالا باشد (به ویژه در سنین ۳ تا ۴ سالگی)، متخصص دندانپزشکی کودکان ممکن است انجام فیشور سیلانت دندان شیری را برای حفظ سلامت دندانهای زیرین (جایگاه دندان دائمی) ضروری بداند.
نکته مهم: اگر دندان شیری زودتر از موعد به دلیل پوسیدگی از دست برود، میتواند منجر به جابهجایی دندانهای مجاور و نیاز به فضانگهدارنده و یا درمانهای ارتودنسی در آینده شود.
دوام، ماندگاری و عوارض فیشور سیلانت دندان کودکان
طول عمر و ایمنی سیلانت دندان از دغدغههای اصلی والدین قبل از اقدام است.
۱. عوامل مؤثر بر ماندگاری سیلانت دندان
دوام فیشور سیلانت به عوامل متعددی بستگی دارد، اما معمولاً بین ۵ تا ۱۰ سال است و در صورت مراقبت مناسب، میتواند تا رسیدن دندان دائمی کودک به سنین بزرگسالی باقی بماند.
- روش انجام: انجام صحیح مراحل (بهویژه تمیز کردن و اسیدشویی) توسط متخصص دندانپزشکی کودکان حیاتی است.
- عادات غذایی: مصرف مکرر غذاهای سفت یا جویدنی (مانند یخ، آبنباتهای چسبنده) میتواند به مرور زمان باعث لبپر شدن یا کنده شدن بخشی از سیلانت شود. برای آگاهی بیشتر مقاله تغذیه سالم برای دندان کودکان را بخوانید.
- معاینات دورهای: دندانپزشک در هر ویزیت، وضعیت سیلانت را بررسی میکند و در صورت نیاز، ترمیم یا جایگزینی آن را انجام میدهد.
۲. عوارض و مضرات فیشور سیلانت دندان
باید تأکید کرد که عوارض فیشور سیلانت بسیار نادر است و این روش یکی از ایمنترین درمانهای پیشگیری محسوب میشود.
انجام فیشور سیلانت هیچ گونه دردی ندارد بنابراین نیازی به تزریق بیحس کننده نیست. تحقیقات روی ماده سیلانت هم نشان داده که این ماده عوارض خاصی برای سلامت انسان ندارد. البته برخی اشتباهات هنگام فیشور سیلانت میتواند باعث عوارض و آسیب دیدن دندان شود:
برای انجام باید دندانها به خوبی معاینه شوند تا دچار پوسیدگی و آسیب نشده باشند. عدم معاینه دقیق و وجود پوسیدگی میتواند باعث آسیب دیدن دندانها شود.
مسئله دیگری که وجود دارد استقرار نامناسب سیلانت روی دندان است. اگر سیلانتها در جای نامناسب قرار بگیرند و شیارهای دندان را به خوبی نپوشانند، دیگر نمیتوانند در پیشگیری از پوسیدگی دندان نقش داشته باشند؛ در واقع استقرار نامناسب سیلانت روی دندان باعث میشود که غذاها و آلودگیها زیر سیلانت پنهان شوند.
استقرار نامناسب میتواند منجر به کنده شدن یا افتادن کامل یا جزئی سیلانت هم بشود که معمولا بهراحتی و بدون هزینه زیاد دوباره توسط دندانپزشک ترمیم میشود.
به همین دلیل است که توصیه میکنیم فیشور سیلانت دندان کودک را به یک متخصص و دندانپزشک اطفال بسپارید تا بهترین نتیجه را بگیرید.
مراقبتهای حیاتی پس از فیشور سیلانت برای افزایش طول عمر آن
برای حفظ طولانیمدت شیارپوش یا سیلانت دندان کودکان، لازم است نکات ساده زیر رعایت شوند:
- دوری از جویدن: تا ۲۴ ساعت پس از انجام، از جویدن آدامس یا مصرف خوراکیهای بسیار سفت خودداری شود تا سیلانت بهطور کامل تثبیت شود.
- رعایت بهداشت: مسواک زدن منظم (دو بار در روز) و استفاده از نخ دندان به شدت توصیه میشود. فیشور سیلانت تنها شیارها را محافظت میکند، نه سطوح بین دندانها را.
- پرهیز از یخ و مواد سخت: از جویدن یخ، آجیلهای بسیار سفت با پوست یا استفاده از دندانها برای باز کردن بستهبندیها پرهیز کنید.
- چکاپهای منظم: ویزیتهای دورهای (هر ۶ ماه) برای بررسی سلامت دهان و ارزیابی وضعیت سیلانتها ضروری است.
هزینه فیشور سیلانت دندان کودکان
هزینه فیشور سیلانت دندان کودکان معمولا به عوامل زیر بستگی دارد:
- تخصص دندانپزشک: هزینهها در مطب متخصص دندانپزشکی کودکان ممکن است کمی بالاتر از دندانپزشکی عمومی باشد، اما کیفیت و ماندگاری درمان در این شرایط بالاتر است.
- ماده سیلانت: استفاده از مواد با کیفیت بالاتر (مانند رزینهای حاوی فلوراید) میتواند در هزینه نهایی تأثیرگذار باشد.
- تعداد دندان: هزینه نهایی بر اساس تعداد دندانهایی که نیاز به سیلانت دارند (معمولا ۴ دندان آسیاب اول و ۴ دندان آسیاب دوم) محاسبه میشود.
با توجه به اینکه این درمان در دستهبندی پیشگیری قرار دارد، هزینه آن در مقایسه با درمانهای ترمیمی مانند عصب کشی دندان کودکان بسیار پایینتر است و یک سرمایهگذاری هوشمندانه برای جلوگیری از هزینههای آتی است.
مضرات فیشور سیلانت دندان کودک چیست؟
انجام هیچ گونه دردی ندارد. به همین دلیل است که نیاز به تزریق بی حس کننده ندارد. تحقیقات روی ماده سیلانت هم نشان داده که این ماده عوارض خاصی برای سلامت انسان ندارد. البته برخی اشتباهات هنگام فیشور سیلانت میتواند باعث عوارض و آسیب دیدن دندان شود.
برای انجام باید دندانها به خوبی دچار معاینه قرار بگیرد تا دچار پوسیدگی و آسیب نشده باشند. عدم معاینه دقیق و وجود پوسیدگی میتواند باعث آسیب دیدن دندانها شود. مسئله دیگری که وجود دارد استقرار نامناسب سیلانت روی دندان است.
اگر سیلانتها در جای نامناسب قرار بگیرند و شیارهای دندان را به خوبی نپوشانند، خودشان باعث آسیب و پوسیدگی دندان میشوند. در واقع استقرار نامناسب سیلانت روی دندان باعث میشود که غذاها و آلودگیها زیر سیلانت پنهان شوند.
قرار گیری آلودگی زیر سیلانت باعث ایجاد آسیب و پوسیده شدن دندانها میشود. به همین دلیل است که توصیه میکنیم فیشور سیلانت دندان کودک را به یک متخصص و دندانپزشک اطفال بسپارید تا بهترین نتیجه را بگیرید.
برداشتن فیشور سیلانت دندان کودک امکانپذیر است؟
معمولا فیشور سیلانت از روی دندان برداشته نمیشود. اما در برخی موارد به دلایلی مانند ترک خوردن سیلانت، قرارگیری نامناسب و عدم پوشاندن شیارهای دندان، تغییر نوع سیلانت، تشخیص خرابی و پوسیدگی دندان فیشور سیلانت شده و… نیاز است که سیلانت برداشته شود.
در چنین شرایط میتوان سیلانت را یا استفاده از لیزر یا فرز دندانپزشکی برداشت. توجه داشته باشید این کار باید توسط یک متخصص دندانپزشکی و با دقت بالا انجام شود تا به ساختار دندان آسیبی وارد نشود. بعد از برداشت سیلانت میتواند مجددا فیشور سیلانت انجام شده و دندان با سیلانت پوشانده شود.
امکان فیشور سیلانت دندانهای پوسیده کودکان وجود دارد؟
یکی سوالهای پر تکرار والدین از دکتر علیرضا حیدری درباره امکان سیلانت تراپی دندانهای پوسیده است؛ در واقع والدین برای جلوگیری از روند افزایشی پوسیده شدن دندانهای کودک تصمیم میگیرند روش درمانی فیشور سیلانت را انتخاب کنند.
بهترین و اصولیترین راه این است که قبل از فیشور سیلانت دندان کودک ابتدا پوسیدگی به طور کامل از بین برود و دندان درمان شود؛ سپس مراحل فیشور سیلانت انجام شود تا نتیجه به دست آمده رضایت بخشتر و قابل اطمینان باشد.
چرا انتخاب متخصص دندانپزشکی کودکان برای فیشور سیلانت اهمیت دارد؟
فیشور سیلانت دندان کودکان یک روش حساس به تکنیک است. تنها یک متخصص فیشور سیلانت کودکان میتواند تشخیص دهد که آیا دندان واقعا نیاز به شیارپوش دارد، از ابزارهای مخصوص (مانند رابردم) برای جلوگیری از تماس با بزاق استفاده کند (که برای موفقیت سیلانت حیاتی است) و با مدیریت رفتار، این تجربه را برای کودک دلپذیر سازد.
برای انجام مطمئنترین و باکیفیتترین شیارپوش برای دندانهای فرزندتان و جلوگیری از پوسیدگیهای پرهزینه در آینده، امروز با مطب دکتر علیرضا حیدری متخصص دندانپزشک کودکان در تهران و کرج تماس بگیرید.
دکتر علیرضا حیدری، متخصص دندانپزشکی کودکان و نوجوانان، با سالها تجربه و دانش تخصصی، با استفاده از جدیدترین تکنیکها و تجهیزات، به تشخیص و درمان مشکلات دندانی کودکان و نوجوانان میپردازند و به والدین نیز آموزشهای لازم در خصوص بهداشت دهان و دندان فرزندانشان را ارائه میدهند.
