وقتی لثهٔ کودک هنگام مسواک زدن یا خوردن یک تکه غذای سفت خونریزی می‌کند، طبیعی است که والدین نگران شوند. بسیاری از خونریزی‌های لثه در کودکان خوش‌خیم و ناشی از تجمع پلاک میکروبی هستند، اما گاهی می‌توانند نشانهٔ یک مشکل دیگر باشند. در این مقاله، دکتر علیرضا حیدری، دندانپزشک کودکان تهران و کرج توضیح می‌دهد که چرا لثهٔ کودکان خونریزی می‌کند، چه زمانی باید بی‌تفاوت نبود و چه اقداماتی در خانه موثر است.
لثهٔ فرزندتان خونریزی می‌کند؟ همین حالا مشاوره بگیرید
دلایل رایج خونریزی لثه در کودکان
شایع‌ترین علت، التهاب لثه به دلیل تجمع پلاک دندانی است. پلاک یک لایهٔ نازک و چسبنده از باکتری‌هاست که اگر روزانه پاک نشود، در خط لثه می‌ماند و باعث قرمزی، باد کردگی و خونریزی هنگام مسواک زدن می‌شود. این مشکل در کودکانی که مسواک زدن را به‌درستی یاد نگرفته‌اند یا مسواک کردن را فقط در یک وعده انجام می‌دهند، بیشتر دیده می‌شود.
علت شایع دیگر، تغییرات طبیعی دوران رویش دندان‌هاست. در زمان رویش دندان‌های شیری و دائمی، لثه ممکن است حساس‌تر شود و با کوچک‌ترین تحریک خون بیاید. این خونریزی معمولاً موقتی است و با رشد کامل دندان برطرف می‌شود.
چه زمانی خونریزی لثه نگران‌کننده است؟
اگر خونریزی لثه تنها هنگام مسواک زدن رخ می‌دهد، با بهبود بهداشت دهان از بین می‌رود و لثه صورتی و سفت است، معمولاً جای نگرانی زیادی ندارد. اما اگر خونریزی خودبه‌خود، بدون تحریک، یا به‌صورت مکرر و طولانی‌مدت رخ دهد، بهتر است هرچه زودتر معاینه انجام شود.
همچنین اگر همراه خونریزی لثه، کبودی‌های غیرمعمول روی بدن، خونریزی بینی مکرر، خستگی زیاد، رنگ‌پریدگی یا تب دیده شود، باید موضوع با پزشک کودک در میان گذاشته شود. در این موارد ممکن است اختلالات خونی یا کمبود برخی ویتامین‌ها در میان باشد که نیاز به آزمایش دارد و تنها با معاینهٔ دندان قابل تشخیص نیست.
لثهٔ سالم کودک چه شکلی است؟
لثهٔ سالم معمولاً صورتی روشن، سفت و چسبیده به دندان است و با مسواک زدن خونریزی ندارد. اگر لثه قرمز تیره، متورم، نرم یا حساس باشد و هنگام لمس خونریزی کند، نشانهٔ التهاب است. والدین می‌توانند هنگام مسواک زدن کودک به این نکات توجه کنند، زیرا این بررسی ساده اغلب اولین هشدار را می‌دهد.
نقش مسواک زدن و نخ دندان در کاهش خونریزی
مهم‌ترین عامل کاهش خونریزی لثه، پاک کردن منظم پلاک است. کودک باید حداقل دو بار در روز و با کمک والدین تا حدود هشت سالگی مسواک بزند. استفاده از مسواک با نرمی متوسط، حرکت ملایم و زاویهٔ ۴۵ درجه نسبت به خط لثه، بهتر از فشار زیاد و حرکت افقی شدید است. خمیردندان فلوراید‌دار به مقدار مناسب سن کودک نیز به تقویت مینا کمک می‌کند.
با رسیدن دندان‌های کنار هم، استفاده از نخ دندان یا ابزار مخصوص کودکان بسیار مهم می‌شود، چون فضای بین دندان‌ها با مسواک به‌تنهایی تمیز نمی‌شود. آموزش گام‌به‌گام مسواک زدن را در مقالهٔ چطور به کودک مسواک زدن را آموزش دهیم بخوانید.
راهکارهای خانگی و زمان مراجعه به دندانپزشک
در خانه می‌توان با کاهش مصرف مواد شیرین بین وعده‌ها، جلوگیری از خوردن مداوم شیرینی و نوشیدنی‌های قندی و اطمینان از تمیزی منظم دهان، التهاب لثه را کاهش داد. اگر خونریزی به‌دلیل تحریک هنگام مسواک است، مسواک را نرم‌تر انتخاب کنید و تکنیک را اصلاح کنید؛ اما اگر خونریزی ادامه داشت، معاینه ضروری است.
در معاینهٔ دندانپزشکی، علت التهاب مشخص می‌شود، جرم یا پلاک سخت در صورت نیاز پاک می‌شود و راهنمایی‌های لازم برای مراقبت خانگی داده می‌شود. مراجعهٔ منظم حدود هر شش ماه، بهترین روش پیشگیری از مشکلات بعدی است. برای آشنایی با اولین ویزیت، مقالهٔ چک‌لیست طلایی اولین ویزیت دندانپزشکی کودکان را ببینید.
روتین شبانهٔ مراقبت از دندان کودک را بخوانید
پیشنهاد می‌کنیم مقالهٔ “چک لیست شبانه مراقبت از دندان کودک؛ روتینی برای لبخندی همیشگی” را هم مطالعه کنید تا مراقبت لثه و دندان را کامل کنید.
سوالات متداول والدین دربارهٔ خونریزی لثهٔ کودکان:
۱. آیا خونریزی لثه در کودکان طبیعی است؟ خونریزی خفیف هنگام مسواک زدن در صورت وجود پلاک نسبتاً شایع است، اما خونریزی خودبه‌خود یا مداوم طبیعی نیست و باید بررسی شود.
۲. آیا با مسواک سفت خونریزی بیشتر می‌شود؟ بله. فشار زیاد و مسواک سفت می‌تواند لثه را آسیب بزند و خونریزی را تشدید کند. مسواک نرم برای کودکان مناسب‌تر است.
۳. آیا خونریزی لثه با تغذیه ارتباط دارد؟ کمبود برخی ویتامین‌ها می‌تواند بر سلامت لثه اثر بگذارد، اما تشخیص آن نیازمند آزمایش و نظر پزشک است؛ خودتان مکمل مصرف نکنید.
۴. آیا کودک باید برای خونریزی لثه نزد متخصص برود؟ بله، اگر خونریزی ادامه‌دار است یا علائم دیگری همراه آن دیده می‌شود، مراجعه به متخصص دندانپزشکی کودکان و در صورت لزوم پزشک کودکان توصیه می‌شود.
۵. آیا خونریزی لثه با رویش دندان شیری هم رخ می‌دهد؟ بله. در زمان رویش دندان‌ها ممکن است لثه کمی خونریزی کند، که معمولاً موقتی است و با مراقبت مناسب بهبود می‌یابد.
مطب دکتر حیدری در دندانپزشک کودکان تهران و دندانپزشک کودکان کرج آماده پذیرش کودکان و مشاوره با والدین است. برای رزرو وقت یا پاسخ به سوالات خود، با شماره‌های مطب تماس بگیرید.
دکتر علیرضا حیدری، متخصص دندانپزشکی کودکان و نوجوانان، با سال‌ها تجربه و دانش تخصصی، با استفاده از جدیدترین تکنیک‌ها و تجهیزات، به تشخیص و درمان مشکلات دندانی کودکان و نوجوانان می‌پردازند و به والدین نیز آموزش‌های لازم در خصوص بهداشت دهان و دندان فرزندانشان را ارائه می‌دهند.
